पुरानो राजनीतिबाट आजित जनता र युवापुस्ताको नेतृत्वमा नेपालको भविष्य

नेपालको राजनीतिक अवस्था आज एउटा निर्णायक मोडमा उभिएको छ। लामो समयदेखि उही नेतृत्व, उही शैली र उही परिणाम दोहोरिँदै आउँदा आम नागरिकमा गहिरो असन्तोष पैदा भएको छ । परिवर्तनका नाममा पटक–पटक सरकार फेरिए, तर जनताको दैनिकी, सेवा प्रवाह र सुशासनको अवस्था अपेक्षाअनुसार सुधार हुन सकेन । यही कारण आज जनता पुरानो राजनीतिबाट आजित भएका छन् र अब नयाँ सोच, नयाँ नेतृत्व तथा नयाँ विकल्पको खोजीमा छन् ।

लोकतन्त्रको सार विकल्प हो। तर व्यवहारमा नेपाली राजनीतिमा विकल्प सीमित हुँदै गएको अनुभूति जनताले गर्न थालेका छन्। दशकौदेखि सत्ता वरिपरि घुमिरहेका राजनीतिक शक्तिहरूले आत्म समीक्षा गर्नुको साटो दोष एक अर्कामाथि थोपर्ने प्रवृत्ति अपनाइरहेका छन्। जनताको चाहना, आवश्यकता र अपेक्षाभन्दा दलगत स्वार्थ हाबी हुँदा राजनीतिप्रति विश्वास कमजोर हुँदै गएको छ। यसले लोकतन्त्रलाई नै कमजोर बनाउने खतरा उत्पन्न गरेको छ।

पुरानो राजनीतिका संरचनागत समस्या अब लुकाएर राख्न सकिने अवस्थामा छैनन्। भ्रष्टाचारका आरोप, जबाफदेहिताको अभाव, नीति निर्माणमा गम्भीरताको कमी र कार्यान्वयनमा उदासीनताले शासन प्रणालीलाई कमजोर बनाएको छ। विकासका ठुला योजनाहरू कागजमै सीमित छन् भने शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी जस्ता आधारभूत क्षेत्रमा जनताले अझै सङ्घर्ष गर्नुपरेको छ। यस्तो अवस्थामा जनताले प्रश्न गर्नु स्वाभाविक हो । के यही राजनीति देशको भविष्यका लागि पर्याप्त छ ?

यस असन्तोषको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष युवापुस्ताको निराशा हो। देशको जनसङ्ख्याको ठुलो हिस्सा युवाले ओगटेका छन्, तर निर्णय तहमा उनीहरूको उपस्थिति न्यून छ। अवसरको अभाव र राजनीतिक प्रणालीप्रतिको अविश्वासका कारण लाखौँ युवा विदेश पलायन भइरहेका छन्। युवाको शक्ति, सीप र सम्भावना देशबाहिर प्रयोग हुनु राष्ट्रका लागि दीर्घकालीन क्षति हो।

यहीँ पृष्ठभूमिमा नयाँ राजनीतिक दल र नयाँ नेतृत्वको चर्चा बढ्दै गएको छ। नयाँ दलप्रति जनताको आकर्षण केवल अनुहार परिवर्तनको चाहना होइन, राजनीतिक संस्कार परिवर्तनको अपेक्षा हो। नयाँ दलले पुरानो शैलीभन्दा फरक सोच, पारदर्शिता, जबाफदेहिता र जनमुखी नीतिको आशा जगाएका छन्। यस्ता दललाई अवसर दिनु लोकतान्त्रिक अभ्यासकै एक हिस्सा हो।

नयाँ दललाई स्थान दिनु भनेको पुराना दलको पूर्ण अस्वीकार होइन, बरु प्रतिस्पर्धालाई स्वस्थ बनाउने प्रयास हो। स्वस्थ प्रतिस्पर्धाले मात्र राजनीतिलाई उत्तरदायी बनाउँछ। जब नयाँ विकल्प बलियो बन्छ, तब पुराना शक्तिहरू पनि सुधारका लागि बाध्य हुन्छन्। यसले समग्र राजनीतिक प्रणालीलाई नै सकारात्मक दिशामा अघि बढाउन मद्दत गर्छ।

तर नयाँ दलप्रति अन्धविश्वास गर्नु पनि बुद्धिमानी हुँदैन। जनताले नयाँ दललाई पनि उस्तै प्रश्न गर्नुपर्छ – नीति के हो ? दृष्टिकोण कस्तो छ ? कार्यशैली कति पारदर्शी छ ? यद्यपि, अवसर नै नदिई असफल ठहर गर्नु लोकतान्त्रिक सोच होइन। नयाँ प्रयासलाई स्थान दिनु, परीक्षण गर्नु र आवश्यक परे आलोचना गर्नु नै परिपक्व लोकतन्त्र हो।

आजको समय केवल युवा अनुहार अघि सार्ने मात्र होइन, युवा नेतृत्वलाई निर्णय प्रक्रियामा स्थापित गर्ने हो। नयाँ दलहरूले युवालाई केवल प्रचारको साधन होइन, नीति निर्माणको केन्द्रमा राख्न सके मात्र उनीहरू जनताको भरोसाको पात्र बन्न सक्छन्। प्रविधिमैत्री शासन, तथ्यमा आधारित नीति, र परिणाममुखी कार्यशैली नयाँ दलका मुख्य पहिचान हुनुपर्छ।

परिवर्तनको माग सडकमा मात्र होइन, मतदान केन्द्रमा पनि देखिनुपर्छ। नागरिक सचेत भएनन् भने पुरानो राजनीतिले फेरि पनि आफ्नो अस्तित्व जोगाउन सक्छ। त्यसैले मतदाताले भावनाभन्दा विवेक प्रयोग गर्नुपर्ने समय आएको छ। विचार, कार्यक्रम र आचरणका आधारमा दल र नेतृत्व छनोट गर्नु आजको आवश्यकता हो।

नेपाललाई आज स्थिरता र परिवर्तन दुवै आवश्यक छन् – स्थिरता शासन प्रणाली र परिवर्तन राजनीतिक संस्कारमा । पुरानो राजनीतिले जनताको भरोसा गुमाइसकेको अवस्थामा नयाँ दललाई स्थान दिनु जोखिम होइन, सम्भावना हो। त्यो सम्भावनालाई सही दिशामा लैजान जनताको सक्रिय भूमिका अपरिहार्य छ।

अन्ततः परिवर्तन कसैले उपहारस्वरूप दिने होइन, जनताले सचेत रूपमा छनोट गरेर ल्याउने हो। पुरानो राजनीतिबाट आजित जनता अब मौन बस्ने अवस्थामा छैनन्। नयाँ सोच, नयाँ नेतृत्व र नयाँ दललाई अवसर दिँदै जिम्मेवार लोकतन्त्र निर्माण गर्नु नै आजको समयको माग हो। यहीँ बाटोबाट मात्र देशले नयाँ आशा र नयाँ भविष्यको यात्रा सुरु गर्न सक्छ।